रोशी खोलामा बेलिब्रिज निर्माणको तयारी, चार स्थानीय तहको विकासको नयाँ ढोका खोल्ने अपेक्षा
नमोबुद्ध–रोशी–तेमाल–भुम्लु जोड्ने वैकल्पिक सडकको सम्भावना, धार्मिक पर्यटनदेखि कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीसम्म लाभ पुग्ने विश्वास
काभ्रेपलाञ्चोक।
काभ्रेपलाञ्चोकको रोशी खोला क्षेत्रमा बेलिब्रिज निर्माणका लागि स्थानीय समुदायले घनीभूत छलफल र पहल थालेका छन्। नमोबुद्ध नगरपालिका–५ डाँडागाउँबेँसी र रोशी गाउँपालिका–७ सयबेँसी जोड्ने रोशी खोलामा पुल निर्माणको तयारी अघि बढेसँगै स्थानीयवासीमा उत्साह बढेको छ। लामो समयदेखि पुल निर्माणको माग गर्दै आएका स्थानीयले अब निर्माण कार्यलाई थप ढिलाइ नगरी यथाशीघ्र सम्पन्न गर्न सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराएका छन्।
प्रस्तावित पुललाई नमोबुद्ध र रोशीका केही बस्ती जोड्ने संरचनामा मात्र सीमित नराखी तेमाल र भुम्लु गाउँपालिकासम्मको सडक सम्पर्क विस्तार गर्ने महत्वपूर्ण पूर्वाधारका रूपमा हेरिएको छ। पुल निर्माणसँगै सडक सञ्जाललाई व्यवस्थित रूपमा विस्तार गर्न सके चारवटा स्थानीय तहका नागरिकको आवागमन सहज हुनुका साथै कृषि, व्यापार, धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटन, शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीका क्षेत्रमा नयाँ अवसर सिर्जना हुने स्थानीयको अपेक्षा छ।
स्थानीय अग्रज मिन्डु लामाका अनुसार उक्त पुल निर्माणका लागि लामो समयदेखि छलफल र पहल हुँदै आएको छ। सरकार तथा स्थानीय तहबाट पुल निर्माणको ठेक्का प्रक्रिया अघि बढिसकेको अवस्थामा अब निर्माण कार्यलाई शीघ्र सुरु गरी सम्पन्न गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ।
लामाले बीपी राजमार्गअन्तर्गत रोशी खोला क्षेत्रमा अन्य स्थानमा समेत बेलिब्रिज निर्माणका काम अघि बढिरहेको र कतिपय पुल निर्माण भइसकेको उल्लेख गर्दै पहिलोपटक पहल भएको यस क्षेत्रको पुल निर्माणलाई ओझेलमा पार्न नहुने बताउनुभयो। पुल निर्माणको घोषणा भई ठेक्कासमेत लागिसकेको अवस्थामा पुलसँगै जोडिने सडक कसरी निर्माण गर्ने भन्ने विषयमा अन्योल राख्नु उचित नहुने उहाँको धारणा छ।
उहाँले पुल निर्माणसँगै सडकको निरन्तरता, सार्वजनिक जग्गाको उपयोग र स्थानीय तहबीचको समन्वयलाई पनि सँगसँगै अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ।
त्यस्तै स्थानीय प्रेमध्वज लामाले पुल निर्माणमा अनावश्यक ढिलाइ गर्न नहुने बताउनुभएको छ। उहाँका अनुसार पुल आसपासको क्षेत्रमा पर्याप्त सार्वजनिक जग्गा रहेकाले आवश्यक नापजाँच तथा सिमाङ्कन गरी सडक निर्माणको प्रक्रिया अघि बढाउन सकिन्छ। पुल बनेपछि खोलापारिका बस्तीलाई राजमार्ग र बजारसँग जोड्न सहज हुने भन्दै उहाँले सम्बन्धित निकायले तत्काल आवश्यक पहल गर्नुपर्ने बताउनुभयो।
पुलका सामग्री तयारी अवस्थामा, काम सुरु भएको दुई महिनाभित्र सम्पन्न गर्न सकिने विश्वास
यस विषयमा स्थानीय नमोबुद्ध नगरपालिकाका उपप्रमुख रत्न लामासमक्ष स्थानीयवासीले गुनासो तथा ध्यानाकर्षण गराएका छन्। उपप्रमुख लामाले स्थानीय जनता स्वयं अग्रसर भएर निरन्तर खबरदारी र पहल गरे पुल निर्माण कार्य छिट्टै अघि बढ्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभएको छ।
उहाँका अनुसार स्थानीय पालिकास्तरमा पटक–पटक छलफल गरी पुल निर्माणस्थल निश्चित भइसकेको छ। बेलिब्रिज निर्माणका आवश्यक सामग्रीसमेत तयारी अवस्थामा रहेको उहाँले जानकारी दिनुभएको छ। आयोजना पक्षको भनाइ उद्धृत गर्दै उहाँले निर्माण कार्य सुरु भएको दुई महिनाभित्र पुल सम्पन्न गर्न सकिने बताउनुभएको छ।
स्थानीय तहबीचको समन्वय, निर्माण पक्षको सक्रियता र समुदायको निरन्तर खबरदारीले पुल निर्माणलाई निर्धारित समयमै सम्पन्न गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
झोलुङ्गे पुलको भरमा जीवनयापन गर्दै आएका स्थानीयलाई ठूलो राहत
वर्षौंदेखि झोलुङ्गे पुलको सहारामा रोशी खोला वारपार गर्दै आएका यस क्षेत्रका बासिन्दाका लागि मोटर चल्ने बेलिब्रिज निर्माण जीवनशैलीमै परिवर्तन ल्याउने पूर्वाधार बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। स्थानीयका अनुसार हाल खोलापारि पुग्न घण्टौँ लाग्ने अवस्थालाई पुल निर्माणपछि केही मिनेटमै राजमार्गसम्म पुग्न सकिने गरी सहज बनाउन सकिन्छ।
पुल निर्माण भएपछि विद्यार्थीलाई विद्यालय तथा क्याम्पस आवतजावत गर्न, बिरामीलाई अस्पताल पुर्याउन, कर्मचारी तथा सेवाग्राहीलाई कार्यालय पुग्न र दैनिक उपभोग्य वस्तुको ओसारपसार गर्न सहज हुने विश्वास गरिएको छ। वर्षायाममा खोला बढ्दा र बाढी आउँदा आवागमनमा हुने जोखिमसमेत घट्ने अपेक्षा छ।
विशेषगरी ज्येष्ठ नागरिक, बालबालिका, बिरामी, गर्भवती महिला तथा दैनिक ज्यालादारीमा निर्भर परिवारका लागि पुलले ठूलो राहत पुर्याउन सक्नेछ।
चार स्थानीय तहको विकास जोड्ने सम्भावित सडक करिडोर
यस पुलको महत्व स्थानीय आवागमनमा मात्र सीमित छैन। नमोबुद्ध नगरपालिका–५ बाट रोशी गाउँपालिका–७ हुँदै तेमाल र भुम्लु गाउँपालिकासम्म सडक सम्पर्क विस्तार गर्न सके काभ्रेपलाञ्चोकका चार स्थानीय तहलाई जोड्ने नयाँ क्षेत्रीय सडक करिडोर विकास हुन सक्ने सम्भावना छ।
विशेषगरी भुम्लु गाउँपालिकाको दोलालघाटसम्म सडक विस्तार गर्न सके नमोबुद्ध, रोशी र तेमाल क्षेत्रका बस्तीलाई दोलालघाट तथा अरनिको राजमार्गसँग जोड्ने वैकल्पिक सम्पर्क मार्ग विकास गर्न सकिन्छ। यसले बीपी राजमार्गमा बाढीपहिरोका कारण यातायात अवरुद्ध हुँदा वैकल्पिक मार्गको सम्भावना पनि बढाउन सक्छ।
तर प्रस्तावित सडकको वास्तविक दूरी, भौगोलिक अवस्था, बीचमा पर्ने खोला तथा खोल्साखोल्सी, पहिरोको जोखिम र सडकको निरन्तरताबारे प्राविधिक सर्वेक्षण आवश्यक छ। यसलाई बस तथा मालवाहक ट्रकसमेत सञ्चालन गर्न मिल्ने सडकका रूपमा विकास गर्न सडकको चौडाइ, घुम्ती, उकालो, पुलको भारवहन क्षमता र आवश्यक संरचनाको विस्तृत अध्ययन गर्नुपर्ने देखिन्छ।
धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटन प्रवर्द्धनमा नयाँ अवसर
नमोबुद्ध, रोशी, तेमाल र भुम्लु क्षेत्र धार्मिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक महत्व बोकेका क्षेत्र हुन्। नमोबुद्ध बौद्ध धर्मावलम्बीको महत्वपूर्ण तीर्थस्थलका रूपमा परिचित छ भने तेमाल क्षेत्र तामाङ समुदायको भाषा, संस्कृति, परम्परा र बौद्ध धार्मिक आस्थासँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ।
तेमालका विभिन्न गुम्बा, चैत्य, स्तूप तथा गुरु पद्मसम्भव (गुरु रिन्पोछे) सम्बन्धी धार्मिक आस्थाका स्थललाई सडक सञ्जालसँग जोड्न सके धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनको विकासमा सहयोग पुग्न सक्छ। यस क्षेत्रको मौलिक तामाङ संस्कृति, जात्रा, पर्व, भेषभूषा, परम्परागत खानपान र स्थानीय धार्मिक सम्पदालाई पर्यटनसँग जोड्न सकिने सम्भावना छ।
त्यस्तै नमोबुद्ध क्षेत्रको बौद्ध धार्मिक महत्व र रोशी तथा भुम्लु क्षेत्रका प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक सम्पदालाई एकीकृत पर्यटन मार्गका रूपमा विकास गर्न सके आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको आगमन बढाउन सकिने अपेक्षा गरिएको छ।
यसबाट स्थानीय होटल, होमस्टे, यातायात, हस्तकला, स्थानीय परिकार तथा पर्यटन सेवासँग सम्बन्धित व्यवसायमा आर्थिक गतिविधि बढ्न सक्छ।
कृषि उत्पादन, बुद्धचित्त र स्थानीय उद्योगको बजार विस्तार
रोशी, तेमाल, नमोबुद्ध र भुम्लु कृषि तथा पशुपालनका दृष्टिले सम्भावना बोकेका क्षेत्र हुन्। तर कतिपय बस्तीमा सडक पहुँचको कठिनाइले किसानले उत्पादन बजारसम्म पुर्याउन समस्या भोग्दै आएका छन्।
पुल निर्माणसँगै सडक सञ्जाल विस्तार हुन सके तरकारी, फलफूल, खाद्यान्न, दुग्धजन्य पदार्थ तथा अन्य कृषि उपजको ढुवानी सहज हुनेछ। किसानले आफ्नो उत्पादन बनेपा, धुलिखेल, काठमाडौं तथा दोलालघाटका बजारसम्म पुर्याउन थप अवसर पाउनेछन्।
विशेषगरी तेमाल क्षेत्रको पहिचानसँग जोडिएको बुद्धचित्त माला उत्पादन, सङ्कलन, प्रशोधन तथा बजारीकरणलाई व्यवस्थित बनाउन सडक पहुँचले सहयोग पुर्याउन सक्छ। त्यस्तै स्थानीय हस्तकला, थाङ्का कला, घरेलु उद्योग, खाद्य प्रशोधन र पशुपालनमा आधारित व्यवसाय विस्तार गर्न पनि पूर्वाधारले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीमा दीर्घकालीन योगदान
ग्रामीण क्षेत्रको विकासमा सडक पूर्वाधारको प्रत्यक्ष सम्बन्ध शिक्षा, स्वास्थ्य र जनजीविकासँग जोडिएको हुन्छ। खोलामा पुल नहुँदा विद्यार्थीले विद्यालय जान, बिरामीले अस्पताल पुग्न तथा सर्वसाधारणले दैनिक कामकाज गर्न कठिनाइ भोग्नुपर्ने अवस्था रहन्छ।
बेलिब्रिज निर्माणपछि सडक विस्तारलाई समेत प्राथमिकतामा राख्न सके स्थानीय नागरिकलाई स्वास्थ्य संस्था, विद्यालय, क्याम्पस तथा प्रशासनिक सेवासम्म पुग्न थप सुविधा प्राप्त हुनेछ। आकस्मिक बिरामीलाई समयमै अस्पताल पुर्याउन र स्वास्थ्यकर्मी तथा औषधि ग्रामीण बस्तीमा पुर्याउन पनि सहज हुन सक्छ।
त्यस्तै निर्माण कार्यमा स्थानीय श्रमिकले रोजगारी पाउने र सडक सञ्चालनपछि यातायात, पर्यटन, कृषि, होटल, होमस्टे तथा साना उद्योगमा नयाँ रोजगारी सिर्जना हुने सम्भावना छ। स्थानीय स्रोत, सीप र उत्पादनमा आधारित उद्यमशीलता विकास गर्न सके युवालाई आफ्नै क्षेत्रमा रोजगारी तथा स्वरोजगारका अवसर उपलब्ध गराउन सकिन्छ।
तीनवटै पालिकाको समन्वयमा क्षेत्रीय विकास योजना आवश्यक
स्थानीय समुदायले उठाएको पुल निर्माणको मागलाई दीर्घकालीन विकास योजनासँग जोड्न नमोबुद्ध नगरपालिका, रोशी गाउँपालिका, तेमाल गाउँपालिका र भुम्लु गाउँपालिकाबीच संयुक्त पहल आवश्यक देखिन्छ।
पुल निर्माणसँगै नमोबुद्ध–५ बाट रोशी–७ हुँदै तेमाल र भुम्लुको दोलालघाटसम्म पुग्ने सम्भावित सडक मार्गको विस्तृत सर्वेक्षण र विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) तयार गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। सडकको रेखाङ्कन गर्दा सार्वजनिक जग्गाको उपयोग, स्थानीय बस्तीको पहुँच, भूगर्भीय अवस्था, वन तथा वातावरण संरक्षण र बाढीपहिरोको जोखिमलाई ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।
त्यसैगरी बस तथा मालवाहक ट्रक सञ्चालन गर्न मिल्ने सडक निर्माणका लागि आवश्यक बजेट सुनिश्चित गर्दै बागमती प्रदेश सरकार र संघीय सरकारसँग समेत समन्वय गर्नुपर्ने देखिन्छ।
निष्कर्ष : एउटा पुल, चार स्थानीय तहको विकासको आधार
रोशी खोलामा प्रस्तावित बेलिब्रिज निर्माण स्थानीय समुदायको लामो समयदेखिको माग र आवश्यकतासँग जोडिएको विषय हो। यसलाई समयमै सम्पन्न गर्न सके खोलापारिका बस्तीको आवागमन सहज हुने मात्र होइन, नमोबुद्ध, रोशी, तेमाल र भुम्लु क्षेत्रबीचको आर्थिक, सामाजिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने आधार तयार हुन सक्छ।
धार्मिक पर्यटन, कृषि उत्पादन, स्थानीय उद्योग, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र विपद्का समयमा वैकल्पिक यातायातको सम्भावनालाई एकीकृत रूपमा अघि बढाउन सके यो पुल काभ्रेपलाञ्चोकको क्षेत्रीय विकासमा महत्वपूर्ण पूर्वाधार बन्न सक्छ।
स्थानीयको माग स्पष्ट छ—पुल निर्माणको प्रक्रिया अघि बढिसकेको अवस्थामा अब ढिलाइ नगरी निर्माण सम्पन्न गरियोस् र पुलसँगै जोडिने सडक विस्तारको योजना पनि तत्काल अघि बढाइयोस्। एउटा पुलबाट सुरु हुने यो पहल चार स्थानीय तहका नागरिकको समृद्धि, सहज आवागमन र दिगो विकासको साझा आधार बन्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
