भक्तपुर–रत्नपार्क मेट्रो रेल सञ्चालन बारे भनपामा छलफल
भक्तपुर, १७ कात्तिक
काठमाडौँ उपत्यकाको दिनानुदिन जटिल बन्दै गएको ट्राफिक व्यवस्थापनलाई दीर्घकालीन समाधान दिन जगाती (भक्तपुर) देखि रत्नपार्क (काठमाडौँ) सम्म मेट्रो रेल सञ्चालन गर्ने प्रस्ताव अघि सारिएको छ। उपत्यकाको सार्वजनिक यातायातलाई व्यवस्थित, सहज र वातावरणमैत्री बनाउने लक्ष्यका साथ तयार पारिएको यस योजनाबारे आज भक्तपुर नगरपालिकाको सभाकक्षमा सरोकारवालाहरूबीच गहन छलफल सम्पन्न भएको छ।
जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (JICA) को प्राविधिक अध्ययन र सहयोगमा अघि बढाइएको यस परियोजनाको वातावरणीय, प्राविधिक तथा सामाजिक प्रभावबारे कार्यक्रममा विभिन्न विज्ञहरूले प्रस्तुतीकरण गरेका थिए। JICA विज्ञ टोलीका सदस्य हायातो कोबायासीले परियोजनाको खाका प्रस्तुत गर्नुभएको थियो भने वातावरणविद् लोकेश सापकोटाले यसले वातावरणीय पक्षमा पार्ने प्रभावबारे प्रकाश पार्नुभएको थियो। त्यसैगरी समाजशास्त्रीय अध्ययन टोलीका चन्द्रकान्त लौडारीले परियोजनाको सामाजिक आयामबारे धारणा राख्नुभएको थियो।
नगरप्रमुखको प्रश्न: ऋणको बोझ र औचित्यको अध्ययन खोइ?
छलफल कार्यक्रममा बोल्दै भक्तपुर नगरपालिकाका प्रमुख सुनिल प्रजापतिले उपत्यकामा मेट्रो रेल सञ्चालन गर्ने सोच सकारात्मक भए पनि यसको विस्तृत सम्भाव्यता अध्ययन, लगानीको स्रोत र सञ्चालन मोडेल स्पष्ट हुनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
देशको वर्तमान आर्थिक अवस्था र वैदेशिक ऋणको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै नगरप्रमुख प्रजापतिले भन्नुभयो, “मुलुकको सार्वजनिक ऋण भार ३० खर्ब रुपैयाँ पुगिसकेको अवस्थामा यस्ता ठूला र खर्चिला पूर्वाधार योजनाहरूमा बजेट व्यवस्थापन कसरी हुन्छ, खर्चको पारदर्शिता कतिको रहन्छ र तोकिएको समयसीमाभित्र निर्माण सम्पन्न हुन्छ कि हुँदैन भन्ने विषय प्राथमिक प्रश्न हुन्।”
स्टेसनको संख्या र दूरीमा पुनरावलोकनको आवश्यकता
प्रस्तावित योजना अनुसार रत्नपार्कदेखि भक्तपुरसम्म कुल ११ वटा स्टेसनहरू प्रस्ताव गरिएको छ, जसमध्ये ३ वटा स्टेसन भक्तपुर क्षेत्रभित्र रहनेछन्। छोटो दूरीमा धेरै स्टेसनहरू राख्दा रेलको गति र प्रभावकारितामा असर पर्न सक्नेतर्फ संकेत गर्दै प्रमुख प्रजापतिले छोटो दूरीमा यति धेरै स्टेसनहरू आवश्यक छन् वा छैनन् भन्ने विषयमा पुनः सूक्ष्म अध्ययन हुनुपर्ने धारणा राख्नुभयो।
तीनवटै सरकारबीच समन्वय हुनुपर्ने जोड
आयोजनालाई केवल कागजमा मात्र सीमित नराखी व्यवहारिक रूपमा सफल बनाउन सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय सरकारका साथै स्थानीय समुदायबीच पर्याप्त छलफल र समन्वय हुनुपर्ने सहभागीहरूको जोड थियो। नगरप्रमुख प्रजापतिले योजना कार्यान्वयन गर्नुअघि सबै निकायको भूमिका र अधिकार स्पष्ट हुनुपर्ने बताउनुभयो।
कार्यक्रममा भक्तपुर नगरपालिका वडा नं. ९ का वडाध्यक्ष रविन्द्र ज्याख्व लगायत जनप्रतिनिधिहरूले प्रस्तावित मेट्रो रेलका प्राविधिक, आर्थिक तथा व्यावहारिक जटिलताहरूबारे विभिन्न जिज्ञासा राखेका थिए।
काठमाडौँ उपत्यकाको मुख्य पूर्वी नाका जोड्ने यो मेट्रो रेल परियोजनाले यातायात क्षेत्रमा ठूलो क्रान्ति ल्याउने अपेक्षा गरिए तापनि स्थानीय तहको चासो र आर्थिक दायित्वका सवालहरूलाई कसरी सम्बोधन गरिन्छ भन्ने विषय अबको मुख्य चुनौती बनेको छ।
